Recensie "De Uitverkorene" (Telefilm 2006)

	Regie: Theu Boermans Cast: Tijn Docter, Katja Herber, Kees Prins, Pierre Bokma, Monic Hendrickx Genre: Drama Lengte: 92 minuten Telefilm over de perikelen rond een goedlopend softwarebedrijf van twee diepgelovige broers, waar onderhuids het een en ander niet in orde is

Geloof Verplicht

Door Lot Broos

Peter en Johan van der Laan geven leiding aan een Puttens familiebedrijf in softwarepakketten, gebouwd op ‘geestdrift, geloof en gezin’. Na vijftien jaar van gestage groei is het bedrijf toe aan Amerikaanse expansie. Er moet alleen even een nieuw financieel directeur worden aangetrokken. Want de boekhouding, die is niet helemaal in orde.

Om deze dramatische kern draait De uitverkorene. Een film waarin, zoals de titel al suggereert, de Bijbel een belangrijke rol speelt. Niet alleen is het orthodox-protestantse milieu van handeling bepalend in een aantal rampzalige ontwikkelingen. Ook de afstandelijke stijl van de film lijkt erdoor gedicteerd. Trage, omspelende shots domineren, op verloren locaties. Alles in een waas van blauw en bruin gedompeld. Psalmen en dialogen over hemel en hel vinden er hun natuurlijke plek. De uitverkorene is onheilspellend, zwaar als het bevindelijk gereformeerde geloof van de broers Van der Laan zelf.

Een van de eerste scènes opent met een preek. Langzaam glijdt de camera langs de kerkbanken en toont ons de spelers in het aanstaande drama. Het thema van de preek, rentmeesterschap, blijkt een sprekende achtergrond voor de film, waarin de vraag ‘wat te doen met wat je gegeven is’ centraal staat.
Johan toont zich hierin de onbetwiste leider. In het bedrijf heeft hij de teugels strak in handen en ook op geloofsgebied lijkt hij onwankelbaar - zijn kroostrijke gezin spreekt boekdelen. Peter daarentegen leert zich kennen als iemand die zelf geen overtuigde keuzes kan maken. Zowel in zijn gemankeerde gezin als in zaken is hij een bikkelharde opportunist, die blind vaart op het kompas van zijn broer. Met het bedrijf in de waagschaal, moet de verhouding tussen de broers haast wel op scherp komen te staan.

Dat gebeurt op klassieke wijze, door toedoen van buitenstaander Steven. Hij is de jonge, kneedbare Amsterdamse econoom die door Peter wordt aangetrokken als nieuw financieel directeur. Er is alleen één probleempje: Steven is niet bevindelijk. Sterker nog, hij is niet eens gelovig. Het achterhouden van deze voor zijn broer cruciale informatie zet een reeks gebeurtenissen in gang die uiteindelijk resulteert in de val van het bedrijf en een definitieve scheuring binnen de gezinnen Van der Laan. De broers lijken wel Kaïn en Abel, zoals Johan dat ook in een sleutelscene aan het einde van de film zegt: “Alleen: wie is hier Kaïn en wie Abel?”. In dit spel met referenties betoont De uitverkorene zich als een moderne parabel.

Met de sterke keuze voor symboliek blijft psychologische diepgang in De uitverkorene noodzakelijk achter. Ondanks het sterke acteerwerk van de sterrencast - onder wie Kees Prins als Johan, Pierre Bokma als Peter en Monic Hendrickx als zijn vrouw - blijven de personages schematisch. Net als in de Oudtestamentische verhalen zelf, zou je kunnen zeggen. Dat is tegelijkertijd de kracht én het manco van De uitverkorene, die de kijker verplicht te geloven in de reeks gebeurtenissen die de film laat zien.